STARO SARAJEVO Možda niste znali

Vilsonovo šetalište ime dobilo po predsjedniku SAD

Osnivač, odnosno idejni tvorac, bio je Benjamin Kalaj, ministar finansija u austrougarskoj vladi

M. DAKIĆ
27.01.2019 22:33

Šetalište koje je najdraže Sarajlijama

Sarajevske mahale isprepletene su sokacima i ulicama. Svaki taj sokak i ulica imaju svoj historijski početak, a posebno su drage onima koji tu žive.  

- Međutim, ima ulica koje su drage i voljene kod svih građana našeg Sarajeva i čuvaju se kao što školjka čuva biser u dubinama mora. Upravo jedan od tih bisera je i Vilsonovo šetalište – započinje svoju priču Mufid Garibija, sarajevski arhitekta i dobar poznavalac historije grada.

Skoro da nema Sarajlije koji nije čuo za ovo šetalište i koji ne nađe vremena da tuda prošeta, ali sigurno mnogi ne znaju otkud da se baš zove Vilsonovo i zašto su ga tako i stare Sarajlije zvale.

Desna obala

Ova ulica je nastala u doba Austro-Ugarske carevine kada se rodila ideja da se na desnoj obali rijeke Miljacke u neposrednoj blizini Marindvora napravi kej, to jest šetalište uz rijeku koje će Sarajlije mamiti hladovinom i povjetarcem oko korita naše rijeke.

Osnivač te ulice, odnosno njen idejni tvorac, bio je niko drugi do Benjamin Kalaj, ministar finansija u austrougarskoj vladi kome je Bosna i Hercegovina povjerena na upravljanje. Bio je poznat i vrlo omiljen među građanima Sarajeva, te jedan od najzaslužnijih za tadašnji sarajevski urbani razvoj koji i danas gledamo. U svom dvanaestogodišnjem upravljanju ostavio je neizbrisiv trag, a baš poslije isteka njegovog mandata guvernera 1905. godine taj kej uz Miljacku prozvan je po Benjaminu Kalaju.

- Urbanistički je zamišljena kao aleja u četiri reda zasađenih lipa. Zasađene su tri vrste lipa i to one sa sitnim, krupnim i srebrenastim listom. Tako se formira prva aleja u urbanom naseljenom Sarajevu koja i danas traje. Od prvobitnog naziva Kalajeva promenada, aleja je mijenjala ime nekoliko puta. Po okončanju austrougarske vladavine aleja je dobila ime Vilsonovo šetalište u znak zahvalnosti 24. predsjedniku SAD Vudrou Vilsonu (Woodrow Wilson) za uključenje SAD u Prvi svjetski rat. Tokom okupacije zvala se i Musolinijevo šetalište, a nakon oslobođenja kratko je nosila i naziv Omladinsko šetalište. Ipak, ime koje je najduže zadržala je upravo ovo koje danas nosi - pojašnjava Garibija.

Veliki trag

Vilson je bio demokrata i prvi američki predsjednik koji je doletio u Evropu, a i učesnik je Versajskog mira po završetku Prvog svjetskog rata. Jedan je od pokretača Lige naroda, preteče današnjih Ujedinjenih naroda. U Americi je ostavio veliki trag, a u Evropi ostao poznat po uključenju u Veliki rat protiv Sila osovine, što je i donijelo prevagu u ishodu rata.

Toliko su ga cijenili da se čak ozbiljno razmatralo da i grad Bratislava bude preimenovan u Vilsonov grad. Sarajevo je jedan od rijetkih gradova na Balkanu i šire koji je imao sreću da svojom ulicom ponese ime velikog čovjeka američke i svjetske historije.

Nicale ljubavi

Vilsonovo šetalište je jedan od rijetkih dijelova obale Miljacke koji je ostao pejzažni i koji je sačuvan u svojoj autentičnosti. Ujedno je i odmaralište brojnih sarajevskih generacija u kojem su se kroz šetnje rađale simpatije, nicale ljubavi i sklapani brakovi.

 Miris lipa kad procvjetaju

- Ne zna se u koje je godišnje doba ljepše, ali se zna za miris lipa kad procvjetaju, upravo onako kako je Goran Bregović ispisao u svojoj pjesmi „Lipe cvatu“. Danas je to šetalište u potpunosti sačuvano, a prolaz automobila ograničen, tako da ih vikendom nema, kao ni navečer radnim danima - ističe Garibija.

NA VRH