Baronesa Arminka Helić, članica Gornjeg doma britanskog parlamenta, ocijenila je da odlazak Viktora Orbana predstavlja pozitivnu promjenu ne samo za Evropsku uniju nego i za zapadni Balkan, a posebno za Bosnu i Hercegovinu.

Ona navodi da je godinama Orban bio ključni vanjski politički oslonac Milorada Dodika, koga opisuje kao proruski orijentisanog političkog lidera iz Republike Srpske.

- Godinama je Orban služio kao ključni vanjski pokrovitelj Milorada Dodika, proruski orijentisanog moćnika iz entiteta Republika Srpska u Bosni. Dodikov politički projekat bio je dosljedan: slabljenje centralnih institucija Bosne, stvaranje nefunkcionalne države i konačna težnja ka secesiji i ujedinjenju sa Srbijom. Njegovo političko usklađivanje s Moskvom nije slučajno. Ono odražava namjernu strategiju korištenja geopolitičkih podjela uz izbjegavanje pravnih i demokratskih ograničenja - navodi Helić.

Dodaje da takav pristup ide zajedno s historijskim revizionizmom, uključujući negiranje genocida u Srebrenici i potkopavanje procesa pomirenja u Bosni i Hercegovini.

- Mađarska pod Orbanovim vodstvom pružala je političku podršku, diplomatsku zaštitu i materijalnu pomoć, čime je Dodik bio zaštićen od međunarodnog pritiska. Orbanov odlazak uklanja jednog od najvažnijih vanjskih zaštitnika te strategije - ističe ona.

Helić naglašava da Bosna i Hercegovina ostaje jedan od najnestabilnijih političkih sistema u Evropi.

- Dejtonski sporazum je zaustavio rat, ali je ostavio Bosnu ranjivom na secesionizam, što su Dodik i njegovi saveznici više puta koristili, ne samo kroz retoriku nego i kroz institucionalno slabljenje države. Uloga Mađarske unutar Evropske unije dodatno je otežavala zajednički odgovor i davala prostor secesionističkim politikama. Orbanov odlazak narušava mrežu podrške koja je održavala destabilizirajuće aktere u regionu - navodi Helić.

Zabrinjavajuća činjenica

Ona se osvrće i na politiku Ujedinjenog Kraljevstva prema Miloradu Dodiku.

- Britanska vlada je 2022. godine uvela sankcije Dodiku i njegovim saradnicima, uključujući zabrane putovanja i zamrzavanje imovine, nakon što je ocijenjeno da ugrožava ustavni poredak Bosne. Ipak, zabrinjava činjenica da su dvojica bivših britanskih ambasadora registrovani kao lobisti za Republiku Srpsku, s ciljem otvaranja neformalnih kanala komunikacije. Takvi potezi mogu dovesti do slabljenja sankcija i davanja političkog legitimiteta akterima koji su pod sankcijama - upozorava Helić.

Prema njenim riječima, riječ je o pokušajima da se secesionističke politike predstave kao legitimna politička opcija.

- Angažman bivših diplomata doprinosi ublažavanju imidža Dodika u inostranstvu bez promjene njegovog političkog djelovanja. Rycroft Review jasno ukazuje da se Britanija suočava s kontinuiranim pokušajima stranog uticaja i miješanja u unutrašnju politiku. Svako otvaranje kanala prema sankcioniranim akterima šalje pogrešan signal i slabi međunarodnu politiku pritiska - navodi ona.

Primjer SAD-a

Helić upozorava i na primjer Sjedinjenih Američkih Država.

- Prije izbora 2024. godine Dodik je pokušavao uspostaviti veze s okruženjem Donalda Trampa i angažovao lobiste koji su njegovu politiku predstavljali kao odbranu tradicionalnih vrijednosti. U oktobru 2025. administracija Donalda Trampa ukinula je sankcije Dodiku i njegovim saradnicima bez jasnog obrazloženja. Time je oslabljen međunarodni pritisak na strukture koje podržava Moskva - ističe Helić.

Čvrst pristup

Na kraju zaključuje da je potrebno zadržati čvrst pristup sankcijama.

- Dugotrajno lobiranje u ovom kontekstu nije iskren dijalog, nego pokušaj slabljenja političke volje. Sankcije moraju imati stvaran učinak i ne smiju biti razvodnjene kroz neformalne kanale. Njihovo slabljenje bi značilo jačanje politika koje destabilizuju region - navodi Helić.

- Odlazak Orbana otvara rijetku stratešku priliku. Ujedinjeno Kraljevstvo i Evropska unija trebaju je iskoristiti za jačanje pritiska na one koji ugrožavaju poslijeratni poredak u Bosni i Hercegovini, u interesu stabilnosti regiona i evropskog mira - zaključila je ona.