Umjetna inteligencija brzo postaje strateški resurs koji donosi ekonomski napredak i vojnu prednost onima koji je razvijaju i kontrolišu. Dok se lideri G7 okupljaju u Francuskoj kako bi raspravljali o AI tehnologiji, atmosfera je obilježena rastućim tenzijama.
Strahovi od mogućeg američkog „prekidača za isključivanje“ postali su izraženiji nakon što je administracija Donalda Trampa (Trumpa) ograničila pristup najmoćnijim modelima jedne američke AI kompanije za strane korisnike. Odluka je dodatno pojačala zabrinutost u Evropi i otvorila pitanje pouzdanosti pristupa američkoj tehnologiji.
Američka ograničenja i reakcije
Sjedinjene Američke Države uvele su mjere kontrole izvoza kojima je blokiran pristup najnaprednijim AI modelima za strane državljane, bez obzira na lokaciju korištenja. Kao razlog navedena je nacionalna sigurnost.
Ova odluka izazvala je šok među evropskim partnerima, koji upozoravaju da bi pristup ključnim tehnologijama mogao biti prekinut u bilo kojem trenutku.
U evropskim institucijama ističu da su sigurnosne mjere razumljive, ali da ne bi smjele dovoditi do diskriminacije pouzdanih partnera i saveznika.
Rast zabrinutosti u Evropskoj uniji
U Evropskoj uniji raste nezadovoljstvo zbog novih američkih poteza, posebno jer su uvedeni u trenutku kada se razmatra jačanje transatlantske saradnje u oblasti čipova i umjetne inteligencije.
Ovaj potez dodatno je osnažio zagovornike evropske tehnološke nezavisnosti, koji već dugo upozoravaju na preveliku zavisnost od američkih i kineskih tehnologija.
Pitanje tehnološke suverenosti
Odluka Vašington (Washingtona) ponovo je otvorila raspravu o tome da li američke tehnologije mogu sadržavati mehanizme koji omogućavaju njihovo daljinsko onemogućavanje.
Evropski zvaničnici poručuju da je neophodno razvijati vlastite kapacitete i smanjiti zavisnost od stranih sistema, posebno u sektorima koji su ključni za sigurnost i ekonomiju.
Iako u Evropi postoje različiti stavovi o tempu i obimu te nezavisnosti, sve je izraženije uvjerenje da je jačanje digitalne suverenosti postalo strateški prioritet.
