Do 20. septembra Sud Bosne i Hercegovine treba da se izjasni po zahtjevu Evropskog suda za ljudska prava u Strazburu, nakon što su bivši premijer FBiH i direktor Federalne uprave Civilne zaštite, Fadil Novalić i F. S., osuđeni u predmetu nabavke respiratora u FBiH, podnijeli aplikacije ovom sudu protiv BiH.

Zahtjev aplikanta

Zahtjev je dostavljen 7. avgusta, posredstvom Ministarstva za ljudska prava i izbjeglice BiH, odnosno Ureda zastupnika agenta Vijeća ministara BiH pred Evropskim sudom za ljudska prava. Ranije je Ustavni sud BiH djelimično usvojio njihove žalbe, utvrdivši da im je povrijeđeno pravo na pravično suđenje, ali nije donio odluku o ukidanju presude ili ponavljanju postupka.

- Dopis Evropskog suda za ljudska prava sadrži određena pitanja na koja Sud BiH treba pismeno da se očituje do 20. septembra 2025. godine Uredu zastupnika agenta Vijeća ministara BiH pred Evropskim sudom za ljudska prava, a za potrebe odlučivanja Evropskog suda za ljudska prava po ovim aplikacijama. Evropski sud za ljudska prava je odobrio zahtjev aplikanta po Aplikaciji br. 35001/24 da se njegov identitet ne otkriva javnosti, zbog čega je neophodno da se ovaj aplikant u svim javno dostupnim dokumentima označava samo njegovim inicijalima (F. S.) – navode u odgovoru za “Avaz” iz Ureda za odnose s javnošću Suda BiH.

Proglašeni krivim

Evropski sud za ljudska prava je još 28. jula saopćio da su aplikacije F. S. protiv BiH i Fadil Novalić protiv Bosne i Hercegovine primljene, da su podnesene 26. novembra 2024. i 10. marta 2025. godine, te da se zahtjevi odnose na krivične postupke u kojima su podnosioci zahtjeva proglašeni krivima za krivična djela korupcije, te osuđeni na šest, odnosno pet godina zatvora.

- U vrijeme kada je to bio slučaj, 2020. godine, prvi podnosilac zahtjeva bio je načelnik Federalne uprave civilne zaštite, a drugi podnosilac zahtjeva premijer FBiH. Dana 14. novembra 2024. godine Ustavni sud je djelimično presudio u korist podnosilaca zahtjeva i utvrdio da je prekršen princip pretpostavke nevinosti u vezi s izjavama koje je dalo nekoliko javnih zvaničnika tokom krivičnog postupka. Nadalje, odbacio je kao neosnovane njihove preostale žalbe – naveli su iz Evropskog suda.

Nacionalni zakon

Kako bi odlučio po žalbama, Evropski sud za ljudska prava od strana u procesu očekuje odgovore na određena pitanja. Tako se i Sud BiH treba izjasniti jesu li podnosioci zahtjeva imali pravično saslušanje prilikom odlučivanja o optužbama protiv njih i mogu li se podnosioci zahtjeva i dalje smatrati žrtvama kršenja principa pretpostavke nevinosti, zagarantiranog članom 6. stav 2. Konvencije, s obzirom na nalaze Ustavnog suda u njegovoj odluci od 14. novembra 2024. ESLJP traži i odgovor na pitanje je li došlo do kršenja ove odredbe Konvencije. 

Očekuje se i izjašnjenje da li je djelo za koje je osuđen Novalić predstavljalo krivično djelo prema nacionalnom zakonu u vrijeme kada je počinjeno, a što on u svojoj žalbi negira.