Američka vojska intenzivirala je svoje aktivnosti u Hormuškom moreuzu, ali postavlja se pitanje imaju li na to pravo?

- SAD će aktivno progoniti svaki brod pod iranskom zastavom ili svaki brod koji pokuša pružiti materijalnu podršku Iranu - rekao je u četvrtak general Dan Caine, načelnik Združenog štaba, napominjući da će američke trupe izvan Bliskog istoka učestvovati u operacijama kako bi spriječile iranski brodski promet.

Legalnost blokade

Produženje blokade dolazi u trenutku kada ekonomski vitalni Hormuški moreuz ostaje gotovo zatvoren za komercijalni saobraćaj, a dvosedmično primirje između Sjedinjenih Američkih Država i Irana se bliži kraju.

Stručnjaci za pomorsko i vojno pravo kažu da ovaj potez usklađuje dugogodišnju američku ekonomsku politiku usmjerenu prema Iranu sa trenutnom vojnom kampanjom protiv njega.

Ipak, to postavlja niz pravnih i praktičnih pitanja, piše New York Times.

- Rat je neuredna stvar ne samo sa borbene strane, već i prema nacionalnom i međunarodnom pravu. Sa pravnog stanovišta, blokada je čin rata, tako da je blokada vjerovatno legalna u mjeri u kojoj je legalna Operacija Epski bijes - rekao je James R. Holmes, predsjedavajući katedre za pomorsku strategiju na Pomorskom ratnom koledžu.

Budući da Kongres nije objavio rat Iranu, ne postoji formalno ratno stanje između Sjedinjenih Američkih Država i Islamske Republike Iran. Međutim, Holmes je primijetio da su neobjavljeni ratovi više pravilo nego izuzetak u historiji SAD, pri čemu se zajedničke rezolucije Kongresa, rezolucije Vijeća sigurnosti Ujedinjenih naroda i odluke NATO-a koriste kao opravdanje za borbu.

- Ova kampanja je možda jednostranija od većine, ali nije bez presedana - rekao je.

Prema međunarodnom pravu, zakonitost blokade je "nedvosmislena", rekla je Jennifer Kavanagh, viša saradnica i direktorica vojne analize u Defense Priorities, think tanku za vanjsku politiku u Washingtonu.

Da bi blokada bila legalna, rekla je Kavanagh, mora biti efikasna, što znači da je i provediva i da se mora provoditi. Neki bi tvrdili da "globalna blokada' nije dozvoljena u koncepciji" jer je preširoka, rekla je.

Nacionalni interes

Ipak, kroz historiju su se dešavale opsežne blokade, uključujući i tokom Drugog svjetskog rata, kada su države provodile pomorske blokade širom svijeta osim u neutralnim teritorijalnim morima.

Tokom vijekova prije toga, Britanci su blokirali Francusku tokom Revolucionarnih i Napoleonskih ratova, a tokom Rata za američku nezavisnost, kolonije i njihovi saveznici su pljačkali britanske brodove sve do Indijskog okeana.

Međutim, provođenje opsežnih blokada je teško.

- Sedam mora su veliko mjesto, a najveća mornarica ili obalska straža su male u poređenju s tim - rekao je Holmes. Da li će se američka blokada u konačnici smatrati efikasnom, pravno gledano, zavisit će od toga da li SAD ima dovoljno sredstava poput brodova, aviona, posada za ukrcavanje i obavještajnih podataka da je sprovedu.

- Sada je moguće da naše rukovodstvo tiho pusti brod da nastavi plovidbu kada to odgovara nacionalnom interesu. Na primjer, s obzirom na predstojeći samit između predsjednika Trampa i generalnog sekretara Sija, Tramp će se u maju sastati s kineskim liderom Si Đinpingom - Washington možda ne želi uznemiriti javnost opstruirajući kineski uvoz nafte - poručio je Holmes.